ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾੜ: ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸਨੂੰ “ਭਾਰਤ ਦਾ ਅੰਨ-ਗ੍ਰੰਥੀ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾੜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੇਤਰਤੀਬ ਬਾਰਿਸ਼, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਓਵਰਫਲੋ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਬਾੜ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾੜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ
- ਵੱਧ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਰੁਝਾਨ
ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਬਾਰਿਸ਼ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। - ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਓਵਰਫਲੋ
ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਵਰਗੇ ਦਰਿਆ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। - ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕਮੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। - ਗੈਰ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਕਾਸ
ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪਲਾਨਿੰਗ ਦੇ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਰਾਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
- ਕਿਸਾਨੀ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕਤਾ ਕਿਸਾਨੀ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ। ਬਾੜਾਂ ਕਾਰਨ ਫਸਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਘਾਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। - ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ
ਬਾੜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। - ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਗੰਦਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਂਗੂ, ਮਲੇਰੀਆ, ਅਤੇ ਦਸਤਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। - ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ
ਘਰਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾੜ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਹੱਲ
- ਡਰੇਨੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸੁਧਾਰ
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧੁਨਿਕ ਡਰੇਨੇਜ ਲਾਈਨਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਸਕੇ। - ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਉਣਾ
ਜਿੱਥੇ ਦਰਿਆ ਅਕਸਰ ਉਫਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। - ਅਗਾਊਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਸਕੇ। - ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ
ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾੜਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। - ਗੈਰ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਇਮਾਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਰੋਕ
ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਹ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾੜ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ, ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਮਿਲਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਬਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘਟਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾੜ: ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸਨੂੰ “ਭਾਰਤ ਦਾ ਅੰਨ-ਗ੍ਰੰਥੀ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾੜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੇਤਰਤੀਬ ਬਾਰਿਸ਼, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਓਵਰਫਲੋ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਬਾੜ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।